Eigenwaarde als valse gift

Paul Verhaeghe (hoogleraar klinische psychologie en psychoanalyse aan de universiteit van Gent) schreef een stuk over identiteit voor het Brainwashfestival in Amsterdam. Hij geeft zijn verklaring voor de populariteit van (extreem-)rechts bij een deel van de mensen die er in deze harde neoliberale maatschappij het slechtst vanaf zijn. Als zij geloven dat je het moet maken in de maatschappij, hun eigenwaarde daaraan ontlenen en het hen niet lukt, dan verliezen zij eigenwaarde. Het rechtse populisme geeft hen eigenwaarde terug met de nadruk op de ware Fin, Zweed, Brit of Nederlander. Hoe misplaatst ook, het werkt wel. Verhaeghe sluit af met:

“Als je die groep(mensen die het gevoel hebben dat ze mislukken) iets aanreikt dan geeft dat hen een gevoel van waarde terug. Een groepsgevoel maakt dat sterker. Als je jezelf kan profileren als “de echte Nederlander” waarmee je je kan afzetten tegen “allen die dreigen binnen te komen” en die “onze normen en waarden komen verstieren”, betekent dat even kunnen ontsnappen aan het gevoel niets waard te zijn. Zo creëren we een nieuw groepsgevoel. Maar daar hoeft de nadruk niet op te liggen. De grote kracht van identiteitsvorming in deze tijd is dat wij nu zelf kunnen kiezen tot welke groep wij willen horen, en tussen identiteiten kunnen bewegen.”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *