Keti koti, emancipatiedag

Vandaag is het keti koti, de ketenen gebroken, in Suriname heel mooi emancipatiedag genoemd, de dag dat stil wordt gestaan bij de afschaffing van de slavernij op 1 juli 1863. De slaafgemaakten moesten nog wel 10 jaar in slavernij doorbrengen, want voor hun gijzelaars was het verlies van hun arbeid anders te groot vond de regering. Het was duidelijk een zwaardere aanslag voor de plantagehouders dan Piet Emmer(emeritus hoogleraar Geschiedenis Leidse universiteit) wil doen geloven. Zij kregen ook nog 300 gulden compensatie, een voor die tijd niet gering bedrag. Daar kon de uitbuitende baas in Nederland niet op rekenen als een arbeider opstapte. Dat is ook het grote verschil dat Piet Emmer niet wil zien. De slaafgemaakten zaten vast, letterlijk. Mochten zij weten te ontsnappen, dan was de kans op overleven ook nog minimaal, je was vogelvrij, ofwel je kon gepakt en tegen beloning teruggebracht worden of straffeloos vermoord. Voor die 300 gulden gingen veel plantagehouders ook nog op jacht naar ooit ontsnapte slaafgemaakten. Zonde om dat geld te laten liggen. Natuurlijk was er wel ergens een plantagehouder die zich wat minder agressief opstelde of “zelfs” toestond dat iemand leerde lezen. Dat het handig was om een slaafgemaakte te “hebben” die kon lezen komt bij Emmer niet op, die vindt zoiets wijzen op empathie en compassie, op een respectvolle omgang. Tja. En als je op je eentje een fors aantal mensen in gijzeling houdt, dan is het zeker handig om er één privileges te geven in ruil voor hulp bij de uitbuiting en onderdrukking van zijn medeslachtoffers. Ook werd er gepronkt met “slaafjes”, zoals “loverboys” met hun “sletjes”. Dat heeft niets te maken met respect of beschaving zou Emmer moeten weten.

Het slavernijverleden heeft een zwaar stempel op onze maatschappij en cultuur gedrukt. Het koloniale racisme heeft zich genesteld in taal en denken. “Je ziet het pas als je het doorhebt” zei ‘s lands denker Johan Cruijff. Mondjesmaat gaan steeds meer mensen het zien. De zwarte piet-aanhang neemt per jaar af. Steden en musea slaan hun kwalijke bladzijden van het slavernijverleden open. Dat verleden wordt te boek gesteld, de ogen gaan open. Hier en daar sputteren oude koloniale geesten zoals Emmer wat tegen, die hebben het niet door en zien het dus niet. Ver weg is dat verleden niet, het is nog overal aanwezig. Was Mitch Henriquez wit geweest, dan had hij 100% zeker nog geleefd. Maar een zwarte man die een grap tegen 7 politieagenten maakt roept racistische woede en een dodelijke nekklem op. Laten we hopen dat BLM(Black Lives Matter) en keti koti ervoor zorgen dat dit racistisch denken in het politiecorps, bij de belastingdienst, in het onderwijs, bij de woningbouwverenigingen, bij werkgevers, in de sport, in de media en overal elders verdwijnt.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *