Joris Luyendijk kreeg afgelopen week aardig wat kritiek te verduren na de aankondiging van zijn nieuwe boek ‘De 7 vinkjes’. Na zijn succesvolle vorige boeken vertrok hij naar Engeland om daar zijn carrière bij The Guardian voort te zetten. Dat is hem niet gemakkelijk gevallen, hij was het buitenstaandertje uit dat kleine landje Holland, hij begreep de stille Engelse codes niet en is afgedropen, terug naar Holland, terug naar het land waar hij met zijn 7 vinkjes wel moeiteloos overeind blijft. De 7 vinkjes staan voor de privileges die ervoor zorgen dat je moeiteloos succesvol door het (Hollandse) leven gaat: wit, man, hetero, minstens één hoog opgeleide of welgestelde ouder, vwo en universitaire opleiding. Met de 7 vinkjes ben je nooit boos, ken je geen tegenslagen, maar heb je ook geen enkel benul van het leven van hen die het met 1 of meer vinkjes minder moeten doen. De kritiek heeft hem overvallen, hij dacht het onderwerp juist mooi op de kaart te zetten. Als bewijs van het gelijk van zijn vinkjes zag hij over het hoofd dat het natuurlijk pijnlijk moest zijn voor de met minder vinkjes bedeelde landgenoten die het onderwerp al veel eerder op de kaart trachtten te zetten. Antropologe Gloria Wekker had dat bijvoorbeeld al in 2016 met haar ‘White privilege’ gedaan. Curieus genoeg verscheen haar gedegen werk pas in 2020 in het Nederlands. Luyendijk had het boek van Wekker wel gelezen en had daarom ook als journalist aandacht voor haar werk kunnen genereren. Maar hij schreef liever zijn eigen boek over de privileges van de witte man, daarmee de kracht van zijn privileges bewijzend: binnen een week al meer aandacht dan Wekker in haar hele carrière ten deel is gevallen.
Bij Buitenhof werd hij getrakteerd op een onverwachte verrassing. De door hem in zijn boek wat ongelukkig neergezette Neelie Kroes zat er ook. En die was kwaad vanwege de opmerkingen die hij over haar had gemaakt. Joris bood zijn excuses aan, maar Neelie bleef bozig. Iedereen leek op een gegeven moment boos op elkaar te zijn, ook Twan Huijs zelf kreeg van Joris een veeg uit de pan. Alleen Sylvana Simons die ook als gast aanwezig was bleef fier en soeverein boven de partijen. Was Joop den Uyl indertijd door een Sylvana opgevolgd in plaats van een 6 vinkerige Wim Kok, dan had Nederland waarschijnlijk nog een grote partij met ideologische veren gehad. Na Kok kwam de 7 vinkjes-Wouter Bos de partij verder slopen en maakte de 7 vinkjes-Diederik Samsom het karwei af. Deze geprivilegieerde vinken hebben links in ons land gesloopt. Ook de SP was veel beter af geweest met de met minder vinkjes bedeelde Sadet Karabulut. Het is nu zover gekomen dat we linkse kritiek horen van Luyendijk uit het 7 vinkjeskamp, die gaat dus tegen het eigen belang in. Bij de landgenoten die bij links het beste uit zijn hoor je nu juist (extreem-)rechtse geluiden. Sander Schimmelpenninck levert eveneens kritiek op zijn eerder met 8 vinkjes (want ook nog adel) bedeelde achtergrond. Sander wijst daarnaast op de goudvinkjes, de bubbel die helemaal nooit hoeft te werken dankzij geërfd vermogen.
