Alles van waarde is weerloos

Bij de dood van Pim Fortuyn was Jan Peter Balkenende zo onbeschaamd om de bekendste dichtregel van Lucebert te gebruiken: alles van waarde is weerloos.
De Lucebert zoals wij die kenden moest zich in zijn graf omdraaien dat zijn prachtige woorden werden gebruikt bij de dood van een uiterst rechts politicus.
Afgelopen week is Wim Hazeu’s biografie van Lucebert verschenen en blijkt de keuze van Balkenende ineens toch niet zo gek meer.
In de oorlog was Bertus Swaanswijk, Luceberts geboortenaam, een nazi gebleken was biograaf Hazeu ter ore gekomen. Hij had netjes voldaan aan de arbeitseinsatz en zich in brieven een ware aanhanger van Hitler getoond. In eerdere oorlogsjaren had zijn vader een lucratieve klus gekregen. De huisschilder moest Joodse naamborden overschilderen en zoon Bertus hielp daarbij. Het lijkt aannemelijk dat zijn vader niet zoveel problemen had met de Duitse bezetter en dat de zoon daarin was meegegaan. Zijn moeder was al jong gestorven.
Na de bevrijding is hij gezien alles wat hij sindsdien deed een radicaal andere weg ingeslagen, maar zijn kwade schreden in oorlogstijd heeft hij verzwegen. Nu lezen sommige dichtregels anders, roepen andere associaties op. Ook de aarzelende stiltes die hij in interviews liet vallen krijgen een andere betekenis, evenals zijn wat onzeker naar antwoorden zoeken. Dat hij zijn naam had veranderd en dat zelfs zijn partner hem niet met Bertus maar met Luut aansprak maakt wel duidelijk dat hij zich zeer bewust is geweest van de enorme wende die hij in 1945 had genomen. Bijna 50 jaar heeft hij voor de buitenwereld geleefd alsof de eerste 21 jaar niet hadden bestaan. Knap en verbijsterend.
Hoopvol dat mensen zo’n omslag kunnen maken. Hoe mooi als wij morgen een Lucegeert en een Lucethierry zouden mogen begroeten. Dat ook zij inzien dat hun “minder, minder, minder” en “homeopathische verdunning” alles van waarde vernietigt.

Geef een reactie