De Franse econoom Thomas Piketty is in één klap wereldberoemd met zijn boek “Le Capital au XXIe siècle”. Vooral in de Verenigde Staten wordt hij op handen gedragen. Niet voor niets, want juist daar groeit de ongelijkheid tussen rijk en arm het hardst en dat is het thema van zijn boek.
Op zijn 22ste behaalde hij al zijn doctoraat en vertrok naar de VS. Daar verbaasde hij zich over de arrogantie van zijn vakgenoten. Die deden alsof zij superintelligente wiskundige academici waren. Piketty vindt dat een zware overschatting van het vak economie.
Terug in Frankrijk was zijn heldenstatus meteen verdwenen, want Fransen vinden economie geen serieus vak.
Het is heel prettig voor de rechter kant van Nederland dat hier het debat wordt gedomineerd door een stel economen die het vrijemarktdenken als een academisch bewezen enig juiste model neerzetten. Daar zitten de Barbara Baarsma’s, de Thijs Boumannen ijdel het economisch programma van de VVD en D66 uit te venten. Populisme wordt daarbij niet geschuwd, iedereen die iets anders beweert dan zij is “conservatief” en wil “de rekening naar de volgende generaties doorschuiven”.
Piketty wijst erop dat het rendement van vermogen groter is dan de groei door arbeid. Zo wordt de zeer vermogende paar procent steeds rijker ten koste van de werkenden. Hij vergelijkt het met de 19e eeuw. Niet voor niets eindigde dat kapitalisme in revoluties en (wereld-) oorlogen.
Helaas ontstaan er bij revoluties machtsvacuüms en daar duiken vaak foute types op die de touwtjes in handen weten te krijgen (Stalin, Khomeiny, Mugabe en Jacob Zuma bijvoorbeeld). Het blijken zonder uitzondering psychopatische gasten te zijn die uitsluitend op hun eigen megalomane machtspositie uit zijn. Frappant genoeg zie je deze types ook opduiken in de top van van het bedrijfsleven en, met name, in de bankwereld.
Hoe houd je dat volk buiten de deur? Dat is een veel belangrijker vraagstuk dan een half procentje groei ten koste van de gezondheidszorg.
In Frankrijk weet men dat. Hollande heeft zich er zeer impopulair gemaakt door wat aan de vrijemarkteisen van Europa, dus Merkel, toe te geven. Jammer genoeg vertaalt de teleurstelling in een (voormalig) linkse president zich ook daar in een stem voor (extreem) rechts.
Was bij de bankencrisis van 2008 niet ingegrepen door Europa, dan waren een hoop vermogenden hun kapitaal kwijt geweest en hadden pensioenfondsen ook flink moeten afboeken. Het was dan wel een krachtige waarschuwing en het had de sector gedwongen om zich te “hervormen”. En dan was Piketty nooit zo populair geworden.
Erger is wat nu gebeurt, de afbraak van onze verzorgingsstaat en vernietiging van onze werknemersrechten. Zelfs het stakingsrecht lijkt het krakerspad in te slaan. De VVD wil dat nu ook gaan verbieden. Terug naar de 19e eeuw en dat noemen ze hervormen.
