Met het verdrag van Maastricht in 1992 heeft de EU vastgelegd dat alleen private commerciële banken nog geld uit het niets mochten creëren, de overheden niet meer. Dat onderdeel van het verdrag is minder bekend, het is vooral bekend vanwege de invoering van de euro, en dat is kwalijk, want het geld bijdrukken door banken was heel ingrijpend in negatieve zin. Overheden konden in de EU bij geldtekort in plaats van bezuinigen ook kiezen voor het bijdrukken van geld. Dat kon weliswaar tot wat ontwaarding van de nationale munt leiden, maar zo konden ook schadelijke bezuinigingen worden voorkomen, wat zeker op de lange termijn vaak beter was. Dankzij dat verdrag hebben de banken het monopolie op het creëren van geld gekregen. Zonder een cent in kas kunnen zij tig hypotheken en leningen in de markt zetten, en zij kunnen ook bepalen hoeveel rente overheden moeten betalen voor hun leningen. Het was voor de financiële markt dan ook groot feest toen dat verdrag werd getekend.
Wat het ons kost is altijd wat duister gebleven, de (rechtse) partijen hebben het weten door te drukken met mooie verhaaltjes die moesten verhullen dat het ons een een godsvermogen kost. Bezuinigen werd bij elk nieuw Kabinet noodzaak. Dat paste perfect in de rechtse agenda van een kleine overheid en VVD-er Gerrit Zalm hield de hand dan ook keurig op de knip. De afbraak van ons sociale stelsel was het gevolg. Bijdrukken van euro’s mocht dus niet meer en lenen op de financiële markt was duur. De banken waren spekkoper. Het lenen bij banken in plaats van zelf geld bijdrukken kost ons nationale inkomen (bbp) letterlijk een lieve duit, zo’n 3% van ons bbp, ofwel ruim 30.000.000.000. Dat is net zoveel als Trump wil dat we extra aan defensie gaan uitgeven. Of waarmee we heel veel moois in ons onderwijs, zorg en voor ons milieu zouden kunnen doen. Dat geven we sinds 1993 weg aan de financiële markt, die het allemaal zoveel beter en mooier zou doen.
Maar 15 jaar later had de financiële markt het voor elkaar gekregen er met al dat geld zo’n puinhoop van te maken dat de ene na de andere bank failliet zou gaan. Too big to fail was het rechtse motto, de banken moesten koste wat het kost gered. De overheden waren honderden miljarden aan de redding kwijt en er moest daardoor ook nog dramatisch bezuinigd worden. Bij ons werden onder andere bejaardentehuizen wegbezuinigd en alleen daarbij verloren al 60.000 mensen hun baan. Maar er werd op veel meer plaatsen ingrijpend bezuinigd en dat blijft doorgaan. De banken vreten die 3% bbp op en hebben ons in 2008 ook nog voor miljarden bestolen om hen te redden. Het verdrag van Maastricht is een gigantisch cadeau voor de financiële markt geweest, en is dat nog steeds. Sindsdien mogen de burgers bloeden en hun woede uitleven op de vals door rechts aangewezen zondebok: de vluchteling.
