Op 11 september 1973 vond in Chili een militaire staatsgreep plaats. Met hulp van de VS, later toegegeven door Colin Powell en Bill Clinton, werd de democratisch gekozen regering van Salvador Allende afgezet en nam Augusto Pinochet de macht in handen. Allende liet het leven, 130.000 Chilenen werden gearresteerd en gemarteld. Zeker 3000 zijn vermoord of verdwenen.
Op Sail vaart deze week de Esmeralda. Dat schip werd door de junta van Pinochet gebruikt als martelkamer. De organisatoren van Sail negeerden dat verleden van het in 1946 gebouwde schip en de Chileense opvarenden hebben eveneens geen trek in het oprakelen van die zwarte bladzijde.
De huidige (linkse) regering van Chili heeft Michele Bachelet als premier. Haar vader, een generaal die de democratie verdedigde, stierf in gevangenschap, opgepakt door de militairen van Pinochet. Zelf was zij toen ook gevangen genomen. Maar zij springt nu uiterst voorzichtig om met het junta-verleden en niet voor niets.
In Chili willen ze dat het leger in de kazernes blijft, dus worden de militairen met zijden handschoenen aangepakt. Zo kon Pinochet een veroordeling ontlopen. Maar hij had ook machtige vrienden, zoals Reagan en Thatcher. In zijn dictatuur experimenteerde hij voor hen met de neoliberale economie van de Amerikaanse econoom Milton Friedman. Die economie gedijt goed in een dictatuur, maar in een democratie met een rechtse meerderheid dus evengoed, hebben wij mogen ervaren. Het zegt veel over het morele gehalte van het neoliberalisme dat het in de dictatuur van Pinochet haar oorsprong heeft.
In het neoliberale Nederland misstaat het niet dat de Esmeralda glorieus mag meevaren bij Sail. Ruud Lubbers zal geen persoonlijke vriend van Pinochet zijn geweest, maar beiden waren dik bevriend met Margaret Thatcher. En het was dan ook Ruud die het neoliberale gedachtegoed in onze vaderlandse economie introduceerde.
