“Een getalenteerd man, maar niet vrij omdat hij herkozen wilde worden. Als je dat wilt, word je de speelbal van de regeringsleiders. Bij alles wat je doet, denk je: kan dit wel, fnuikt het mijn ambities niet?” Zo omschreef scheidend voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker zijn voorganger Barroso in een Volkskrantinterview dit weekend.
Juncker legt hier feilloos de zwakte van democratisch gekozen leiders bloot. Is het bereiken van de top het streven van een politicus, dan zal hij op zijn weg daarnaartoe altijd rekening houden met de gevolgen van zijn handelen en beslissingen op die ambitie. En dus is het maatschappelijke belang daaraan ondergeschikt. Hij zal dus zorgen dat zijn handelen en beslissingen voor hem niet fnuikend zullen zijn, maar dat kunnen ze dan wel voor de maatschappij zijn.
Op elk departement zie je domme kortetermijnbeslissingen en een zwalkend beleid, men rept daarom vaak over de waan van de dag. Het is een logisch gevolg van beleid dat vooral gediend is bij het vermijden van schade voor de carrière van een politicus. Een Rutte die na zijn huidige premierschap met pensioen wil gaan en geen ambities heeft om bijvoorbeeld voorzitter van de Europese Commissie te worden zal zijn visie, gesteld dat hij die zou hebben, zonder remmingen durven geven. Hij zou dan de EU kunnen voorstellen om Erdogan hard aan te pakken. Maar dan moet hij uiteraard ook geen commissariaten ambiëren bij internationaal opererende bedrijven en multinationals.
In het Koerdische Rojava, gelegen in Noord-Syrië dat nu onder vuur ligt van het Turkse leger, wordt geëxperimenteerd met een alternatief democratisch systeem. Een systeem dat hier een halve eeuw geleden de basis was van Oranje Vrijstaat, ofwel de Kabouters: anarchisme binnen de grenzen van een democratische rechtstaat. Via de Amerikaanse anarchist Murray Bookchin kwam het bij de Koerdische leider Öcalan en die zette het in Rojava op de kaart. Turkije maakt nu met oorlogsgeweld ook een einde aan dit experiment.
