Jean Monnet, de Franse cognacman, stond aan de wieg van de EU. Hij was tijdens de Tweede Wereldoorlog tegenstander van de collaborerende Vichy-regering van Pétain en wilde daarna door Europese eenheid een nieuwe oorlog voorkomen. De EU zou zorgen voor vrede in Europa. Dat was in elk geval de vlag waaronder de EU werd verkocht. Het belang van de industrie bleek gaandeweg groter te worden, maar ook die was gebaat bij vrede.
Sinds het verdrag van Maastricht(1992) werd de rol van het geld leitmotiv bij de EU. Eigenlijk was het wel symbolisch dat dat verdrag in VOC-land Nederland werd gesloten. De neoliberale agenda werd toen in gang gezet. De VVD-er Bolkestein mocht vervolgens die neoliberale koers als EU-commissaris uitzetten. Vrij verkeer van werknemers, maar geen maatregelen om een race to the bottom te voorkomen wat betreft hun salarissen. Leuk voor de bazen, slecht voor de werknemers. En voorschriften die de EU-landen dwongen om hun energiebedrijven, spoorwegen enzovoort te privatiseren. En de invoering van de euro, zonder goed beleid voor de zwakke broeders zoals Griekenland. Goed voor de (o.a. Nederlandse en Duitse) banken, slecht voor de doorsnee Griek.
In Frankrijk, waar arbeiders vechten voor hun belangen, weigerden loodgieters en elektriciens nog langer uit te rukken naar de vakantiewoning van Bolkestein bij een calamiteit. Laat hij maar een Pool overkomen die onder de prijs werkt riepen zij.
De EU op zich is niet verkeerd, de neoliberale agenda die zij hanteert is slecht. En die agenda ging in de jaren negentig ook in de lidstaten de agenda bepalen en leidde tot grote onvrede. Maar de lidstaten huichelden dat het van de EU moest. Omdat met Blair in veel EU-landen een nieuwe weg werd ingeslagen door sociaal democraten kon de onvrede voor velen nog maar één kant op. Naar de populist.
De kroon op de neoliberale verbouwing van de EU zou de EU-Grondwet zijn. Daarin werd de neoliberale koers wettelijk vastgelegd(!). Mede dankzij referenda verdween die Grondwet van het toneel. Maar middels allerhande bepalingen en verdragen is hij toch grotendeels ingevoerd.
Met het Brexit is duidelijk dat de Europeanen verlost willen worden van het neoliberale Brussel. De VVD-ers, CDA-ers en D66-tigers huilen vandaag tranen met tuiten. Maar wat zijn zij blij dat de onvrede grotendeels naar (nog) rechtser gaat en niet naar links. Als instituut is de EU nu failliet. Een gezamenlijk beleid voor mensenrechten (vluchtelingen) is mislukt en hun financiële beleid(Griekenland) net zo.
De Brexit luidt de EUexit in. Tijd voor een nieuwe Europese Unie, een democratische en in lijn met de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
