Met de gruwelijkheden van het slavernijveleden nog betrekkelijk vers in de herinnering, zeker in die van de slachtoffers, had je verwacht dat Rutte, zelf nazaat van kolonialen, uiterst voorzichtig te werk zou gaan en de 150 jaar uitgestelde excuses zo gemeend mogelijk zou brengen in een zo respectvol mogelijke setting. Maar Rutte deed het dus geheel andersom. En de Johan Derksens stonden gelijk vooraan met hun oordeel: die nazaten zijn een stelletje geldbeluste malloten, waar slaat dat op na zoveel jaar. Wat een gezeik. Meneer Derksen was tot voor kort Baudetaanhanger, en laat nou net die prat gaan op ‘ons geweldige verleden’, de hele slavernijperiode laat hij in zijn verkiezingsspot voorbijkomen. Wèl trots op voorouders van ‘zolang geleden’, waar slaat dat op? Je leeft natuurlijk nog altijd zeer goed in de rijkdom van die voorouders, pas in 2015(!) heeft onze overheid de laatste schuld afgelost van de gigantische lening die 150 jaar geleden werd afgesloten om de slavenhouders te compenseren. Maar voor de nazaten van de slaafgemaakten is het net andersom, hun voorouders moesten nog 10 jaar na de afschaffing voor niets doorweken en zij kregen nul compensatie. Hun nazaten leven nog altijd met de gevolgen van die tijd. De ‘knecht zwarte’ Piet is maar één facet waar KOZP wat aan probeerde te doen omdat het voor de zwarte kinderen vaak tot verdriet leidt. Maar discriminatie van de nazaten vanwege hun kleur is traditie en institutioneel. Dat lag ook ten grondslag aan het toeslagenschandaal en is structureel aanwezig bij ons politieapparaat, en bij het corpsballenministerie van Buitenlandse Zaken, en waar niet. In het onderwijs krijgen zwarte kinderen een te laag schooladvies en bij sollicitaties wordt er lustig op los gediscrimineerd. En nu wil Rutte dat Franc Weerwind zelf nazaat van slaafgemaakten, de excuses gaat maken in Suriname. Zoiets als Job Cohen die excuses gaat maken vanwege het welwillend meewerken van onze overheid bij het oppakken en afvoeren van de joodse bevolking in 1942.
Bij een rechtszaak vindt de rechter het van belang dat een dader oprecht berouw toont. Hij wil zien dat een dader tot zelfinzicht is gekomen en oprecht afscheid neemt van zijn kwalijke verleden. De excuses van Rutte lijken niet alleen onoprecht omdat hij er nog maar een paar jaar geleden 180 graden anders in stond, van oprechtheid is al helemaal geen sprake als je dat zo achteloos onverschillig er even tussendoor doet. En bij berouw verplaats je je in de slachtoffers en in dit geval hun nazaten. Dan kruis je niet een willekeurige datum aan in je agenda voor het maken van excuses, dan leg je je oor te luisteren om te horen wat de meest passende wijze is om excuses te maken. En de Nederlanders die roepen dat hun voorouders ook als slaven werden behandeld, die moeten zich maar eens inlezen. Die voorouders werden inderdaad uitgebuit, maar waren niet vanuit de andere kant van de wereld ontvoerd, niet geketend en gebrandmerkt. Die werden niet met een haak door een rib opgehangen om dood te bloeden nadat ze na een ontsnapping waren opgepakt. En hun nazaten worden vandaag de dag niet institutioneel gediscrimineerd. Nederland was nooit een lezersland, en dat is te merken. Mensen hebben overal een mening over, maar die is bijna nooit op feiten gebaseerd. Sandór Márai zei het mooi: ‘mensen hebben een hekel aan nadenken, daarom oordelen zij liever’.
