Excuses

Moet ons land excuses aanbieden voor het slavernijverleden? Slechts 30% van de Nederlanders vindt van wel, de helft vindt het weliswaar een kwalijk verleden maar excuses niet nodig. Toevallig werd in Den Haag bijna tegelijk met de bekendmaking van deze cijfers een motie ingediend om de genocide op Armeniërs te erkennen, door de CU. Die massaslachting een eeuw geleden was niet het werk van Nederlanders, maar van de toenmalige Turkse regering. En aangezien Armenië overwegend christelijk is en Turkije islamitisch, is dat voor Nederlandse christelijke partijen een punt. Dat is het natuurlijk voor veel meer mensen, namelijk voor mensen die zich over elke genocide druk maken, christelijk of niet. Dus ook de massaslachtingen die Nederlanders hebben begaan in bijvoorbeeld Indonesië, tijdens de politionele acties in o.a. Rawagede en Palembang. Maar in de 350 jaar Nederlandse bezetting van Indonesië zijn er vele slachtingen geweest. En die herinnering is bij de dood van degenen die het hebben overleefd niet opgehouden. Net zoals het koloniale denken tot heden ten dage in ons collectief geheugen gebeiteld zit, zo zitten die moordpartijen in het collectieve geheugen van de Indonesiërs. Om dat de doorbreken is de erkenning een eerste stap en excuses een logisch gevolg daarop. Willem-Alexander heeft een jaar geleden excuses aangeboden voor de wreedheden begaan tijdens de politionele acties, Beatrix mocht dat nog niet in 1995, een diplomatiek affront voor Indonesië dat toen feestelijk de proklamasi (het uitroepen van de Republiek Indonesia in 1945) vierde.

De wreedheden begaan tegen mensen die tot slaaf gemaakt waren doen niet voor genocide onder, maar Jan Peter Balkenende(CDA) riep in 2006 dat wij juist trots op onze VOC-mentaliteit moesten zijn. Niet gek dat er nu nog geen breed draagvlak is om over excuses te praten voor de misdaden tegen de menselijkheid die door diezelfde VOC zijn gepleegd. In ons onderwijs heeft iedereen de VOC als lichtend voorbeeld meegekregen, trots op onze roots van lang geleden, wij de ontdekkers van de wereld, de brengers van beschaving, de uitvinders van de aandelenbeurzen en wij de slimme handelslieden. Maar wij trokken als piraten over de wereld, deden voor de Vikingen niet onder, rovend en moordend en mensen tot slaaf makend. Het bracht hier de Gouden Eeuw en goed gevulde musea, daar een verwoesting die nog nooit is hersteld.

Bijna standaard hoor je dat het zolang geleden is. Dat is de perceptie van de nazaten van de slavendrijvers, die kennen hun geschiedenis alleen uit de beperkte en gekleurde geschiedenisboekjes. De nazaten van de tot slaaf gemaakten kennen hun geschiedenis uit de directe overlevering, van ouder tot kind, sommige ouderen kennen de verhalen over slavernij nog uit eerste hand, van hun grootouders. Dat is een ander verhaal dan een jubelverhaal over de Gouden Eeuw in een boekje.
Zijn excuses nodig? Wij moeten ons kwalijke verleden onder ogen zien en de wreedheden en moordpartijen erkennen. En daar horen excuses bij. En dan meteen ook excuses voor zwarte piet.

Geef een reactie