Hans Janmaat trachtte vreemdelingenhaat op de kaart te zetten. Met de komst van de gastarbeiders ontstond hier en daar onbehagen.Zij werden hierheen gehaald om het tekort aan arbeiders op te vangen en om de voor zijn rechten opkomende Nederlandse arbeider te vervangen. Op de krappe woningmarkt werd de gastarbeider als concurrent gezien en omdat in aanvang het alleen mannen betrof waren mensen ook wel eens bang voor de “veiligheid” van hun dochters. Janmaat dacht electoraal succes te boeken door die gevoelens van onbehagen aan te wakkeren. Hij kwam in 1984 met één zetel in de Tweede Kamer, maar verder dan de 3 zetels in 1994 kwam hij niet. De peilingen hadden hem 6 tot 11 zetels toegedacht, want Janmaat had begin jaren 90 een medestander gekregen, Frits Bolkestein. Deze VVD-er speelde dezelfde kaart als Janmaat, inspelen op xenofobe gevoelens en die aanwakkeren. Geert Wilders was toen Frits tovenaarsleerling.
Merijn Oudenampsen beschrijft in zijn proefschrift hoe Bolkestein de weg bereidde voor Wilders, Fortuyn en Baudet. Daar wil Frits niets van weten, en komt in het interview in de VK van dit weekend met een “sterk” tegenargument, Merijn is een dwaas.
Bolkestein is net als Baudet een poseur. Hij speelt de intellectueel, belezen en quasi gedistingeerd. Koketterend met zogenaamde goede smaak wat betreft muziek en literatuur. En dan daarnaast het gedachtegoed van de rassenleer uit donkere tijden spuiend. Kritiek wordt niet geduld. Dat zal de reden zijn dat de oud-Shellman nooit premier is geworden, maar de voorkeur gaf aan de rol van roeptoeter in de Tweede Kamer.
Hij gaat in het interview ook prat op de goede verhouding die hij met brombeer Wim Kok had. Geen wonder, die liep aan de leiband van de VVD. Hij wijt het verlies van de PvdA aan het niet inspelen op de vreemdelingenhaat in de jaren 70 en 80, terwijl het zonneklaar is dat het verlies alles te maken had met de koers onder Wim Kok. Die schudde de ideologische veren af en privatiseerde op zijn VVD’s en zette het mes in de sociale voorzieningen. Dàt was het verraad van links. De kiezer bleef verweesd achter en was deels rijp om via Fortuyn en zijn opvolgers te worden opgeraapt om zijn rancune te uiten. En niet vergeten dat 40% het geloof in de politiek helemaal heeft verloren en niet meer stemt. Met dank aan de man die de bijl bij de democratische boom heeft gelegd: Frits Bolkestein.
Wat een verschil met generatiegenoot Jan Terlouw. Die noemt wat ons echt bedreigt en gaat daar volop tegen ten strijde, en nog met optimisme ook.
