Je moet het in zijn tijd zien

Slavernij was toen heel gewoon, zwarte mensen werden in die tijd als inferieur gezien en daar wordt dan nog aan toegevoegd dat ook in Afrika slavernij bestond. Dus kun je achteraf niet zeggen dat “wij” zo fout waren, want die dingen waren “toen” heel gewoon.
Dat er ook mensen waren die het niet eens waren met deze praktijken, dat wordt gemakshalve genegeerd. Toch waren er ook toen al bn-ers die zich uitspraken tegen slavernij. Bijvoorbeeld Brederode en Multatuli. De laatste heeft de term “roofstaat” bedacht voor ons land. Ewald van Vugt heeft het als titel gebruikt voor zijn uitstekende boek waarin hij onze vaderlandse geschiedenis waarheidsgetrouwer heeft beschreven dan ooit eerder is gedaan.
Ook over de wat recentere geschiedenis gooit de Nederlandse historicus graag een vergoelijkend of vergrijzend sausje. Zo werden de zwarte bladzijden van de Tweede Wereldoorlog door Chris van der Heijden verwassen tot een grijs verleden. Alsof niemand in de jaren dertig zag hoe nazi-Duitsland tot de vervolging van joodse en communistische burgers overging. En daarmee ontkennen dat de vele zelfmoorden onder joodse Nederlanders daar iets mee te maken zouden hebben. En alsof Erwin Blumenfeld niet al in 1933 dat angstaanjagende portret van Hitler had gemaakt (grauenfresse Hitler/face of terror).
Wat toen gold geldt ook nu. Voor gevaarlijke ontwikkelingen sluit men de ogen. Velen gaan mee op het pad van gruwelijkheid, uitsluitend gefocust op hun onzekerheden en angstgevoelens, blind voor de gevolgen van die keuze. En dan later zichzelf vrijpleiten: ich habe es nicht gewusst. Of erger: keiner hat es wirklich gewusst, zoals historicus Van der Heijden doet. Hij werd alom geprezen voor zijn boek, verschenen bij de opkomst van Pim Fortuyn.

Geef een reactie