Met de teloorgang van het massale kerkbezoek en met het verdwijnen van de dominantie van christelijke partijen wordt te snel de conclusie getrokken dat wij de zuilenmaatschappij achter ons hebben gelaten. Zo gemakkelijk gaat dat natuurlijk niet
Ons land kende eeuwen lang een standenstelsel. De scheidslijnen waren zeer sterk. In elke wat oudere plaats in ons land kun je aan de straten en buurten nog zien waar de verschillende standen woonden, de rijken in hun villa’s aan de invalswegen, de middenstand in straten eromheen, dan kwamen de arbeidersbuurten en daarachter de armsten in, hoe kan het anders, de achterbuurten. Zij hadden ieder hun eigen winkels, scholen enzovoort. Ook binnen de kerken waren de rijken en de armen gescheiden. En politiek was het niet anders, de arbeider stemde rood, de baas VVD. Alleen de kerkgangers stemden, rijk en arm, op hun geloofspartij. Trouwen onderling was taboe. Scholing was ook aan je afkomst verbonden. Naar een Gymnasium werd geen arbeiderskind gestuurd, die zou ook nooit naar een Universiteit gaan. Zelfs voor de knapste arbeiderskinderen was de Kweekschool het hoogst haalbare, die werd daarom ook wel de Arbeidersuniversiteit genoemd. Voordeel daarvan was dat er veel slimme onderwijzers voor de klas stonden. Wilde je integreren in die maatschappij, dan kon het niet anders of je moest integreren in één van de standen, en dan wel in de stand waar men van vond dat jij daar hoorde. Zo werden de gastarbeiders in de achterbuurtenbuurten gestopt. Als dan ook nog tegen die gastarbeiders gezegd werd zich aan te passen, dan kun je nu stellen dat sommigen dat inderdaad heel goed hebben gedaan. Maar veel waardering heeft het hen niet opgeleverd.
Vraag je eens af, wat is het verschil met nu? Dankzij links is er in de tweede helft van de vorige eeuw wat overloop geweest, arbeiderskinderen kregen meer kansen op betere scholing en konden daardoor in een hogere inkomensklasse terecht komen. Maar deze eeuw worden die kansen weer verkleind. Dit kabinet verhoogt bij voorbeeld de financiële drempels. En wat doen de nieuwe welgestelden, die doen hun kinderen wederom op “eigen soort” scholen. En met het vergroten van de inkomensverschillen, de denivellering, zie je dat de hogere inkomens bij de AH en de lagere bij de Aldi hun boodschappen doen. En de één bij de Zeeman en de ander bij de Bijenkorf winkelt.
Waar in de jaren dertig de VARA op alle manieren werd gedwarsboomd, toen een rode omroep, de socialisten als gevaar werden bestempeld door de dominante rechtse pers en politiek, zie je nu hetzelfde gebeuren. Alleen is er geen rode VARA meer en is politiek alleen de SP nog rood te noemen. En die partij, met een programma vergelijkbaar met dat van de PvdA in de jaren zeventig, krijgt dan ook alles over zich heen. Geframed als partij voor de lager opgeleide armoedzaaier, listig als conservatief neergezet, alsof terugkeer naar feodale tijden progressief te noemen is. De SP zou tegen hervormingen zijn, alsof afbraak van ons sociale stelsel een mooie hervorming is. Alsof het voor minimuminkomens ontoegankelijk maken van hoger onderwijs een mooie hervorming is. En ja, dit klinkt allemaal negatief, maar je kunt dit toch onmogelijk positief noemen? Positief zou zijn wanneer de Nederlander gaat vechten voor behoud en uitbreiding van zijn zwaar bevochten verworvenheden. Niet wachten tot de bankwereld ook ons land in een Grieks drama weet te manoeuvreren. Nu zijn het nog voornamelijk de laagste inkomens, maar de middengroepen zijn binnenkort ook aan de beurt. Aangezien solidariteit een archaïsch woord is geworden zal het verzet pas groeien als het eigenbelang in het geding komt. Niettemin kun je hoop putten uit de geschiedenis, positieve veranderingen ontstaan namelijk vaak onverwacht.
Zo dachten velen toen de huidige crisis uitbrak dat het momentum daar was om het financiële stelsel met zijn onbegrensde macht van het (banken-)kapitaal te veranderen. Maar onze politici durfden of wilden het niet. Met een voornamelijk rechtse wind en hun verwevenheid met de bankensector zal dat ook niet zo gauw gebeuren. Rens van Tilburg bracht vandaag in de VK het Chicagoplan in herinnering.Was dit plan tachtig jaar geleden nog te ingewikkeld om te berekenen, nu hebben dankzij de computer twee IMF-economen dat alsnog gedaan. Als niet de commerciële banken maar de overheid ons geld in omloop zou brengen, middels salarissen, uitkeringen enzovoort en dus niet als schuld zoals banken dat doen, dan zou de economie bloeien en de inflatie verdwijnen. Reden genoeg om dit plan eens grondig te bestuderen. Laten Pauw en Witteman en Buitenhof hier eens aandacht aan geven. Wellicht dat Tegenlicht er een uitzending aan wijdt.
