Piketty

‘Gelijkheid: wat het is en waarom het er toe doet’ is de titel van het deze week verschenen boek met het verslag van een gesprek tussen econoom Thomas Piketty en filosoof Michaël Sandel. Ze hebben het over inkomensongelijkheid. Piketty wijst op de schadelijk grote verschillen tussen de hoge en lage inkomens. Waarom ‘verdient’ een ceo van een hedgefund 5000 keer meer dan iemand met een, zoals we het sinds corona kennen, essentieel beroep, een verpleegkundige, een arts, een cv-monteur, thuiszorgmedewerker of elektricien. Hij noemt nog even de aan Nobelprijswinnaar Tinbergen toegeschreven norm 1:5. Een groter verschil zou volgens Tinbergen contraproductief zijn. Dat iets meer dan de helft van de stemmen in Amerika naar een miljardairsclubje zijn gegaan lijkt die stelling te ontkrachten, maar daar spelen andere zaken een nog invloedrijkere rol. Piketty wijst op de effecten van het neerkijken van hoger opgeleiden op laag opgeleiden.

Dat kennen wij ook hier. Op links hadden we ooit politici als Jan Schaefer(in gelul kun je niet wonen) en Fré Meis(fel strijder tegen de uitbuiting van wingewest Groningen), knokkers voor de rechten van de ‘onderkant’ van de maatschappij die zelf uit die uitgebuite klasse kwamen. Maar in de jaren 90 ging ook links Nederland mee in de verrechtsing, toen graag de ‘nieuwe weg’ genoemd. De PvdA was in naam nog de Partij van de Arbeid(ers), maar in de Tweede Kamer zaten vooral doctorandussen. Bij GroenLinks was dat niet anders. Fré Meis stapte (daarom) in 1991 een jaar voor zijn dood uit GroenLinks waarin zijn CPN was opgegaan. Hoog opgeleid is prima, maar waarom ben je dan meer dan laag opgeleid. Samen voor een betere wereld, solidair en toch vooral voor gelijkwaardigheid. En dat veranderde. De activistische arbeider was leuk, maar was ‘natuurlijk niet geschikt’ om de partij te leiden. Het dedain van de hoger opgeleiden bij links tegenover wat hun broeders en zusters zouden moeten zijn heeft links ernstig ondermijnd. Dat was hetzelfde dedain dat de uitbuitende bazen altijd hadden tegen hun ‘knechten’. Het werkte ook door in het politiek handelen van linkse partijen. De hoger opgeleiden sloten akkoorden met de VVD, de sociale huursector werd een markt, de zorg idem, waar bleven de linkse standpunten. Alleen op onderwerpen als gender en racisme bleven de linkse partijen nog strijden voor gelijkheid.

De arbeidersklasse had de elite altijd als vijand, maar de eigen partijen konden het ineens wel goed vinden met die elite. En door het meegaan met de neoliberale koers werden de laag betaalden verraden door hun eigen partijen. Het dedain dat hen ten deel viel heeft zoveel rancune opgewekt dat die verraden klasse zich nu liever bij (extreem)rechts aansluit. Helaas zie je dit fenomeen in de hele westerse wereld. De zich vals links noemende politici van de oude arbeiderspartijen hebben (extreem)rechts aan de meerderheid geholpen.

Geef een reactie