Het handelsverdrag TTIP tussen de VS en de EU heeft zoveel weerstand opgeroepen dat het voorlopig niet getekend zal worden. Een gelijksoortig verdrag met Canada is in oktober vorig jaar wel getekend en deels in werking getreden. En heel stiekem is de EU bezig om met de Zuid-Amerikaanse club Mercosur (waaraan Venezuela, Argentinië, Brazilië, Uruguay en Paraguay deelnemen) ook zo’n handelsverdrag te sluiten.
Deze handelsverdragen zijn vooral lucratief voor multinationals. Voor kleinere bedrijven kunnen ze nadelig uitpakken, voor de voedselveiligheid eveneens. Er zitten voor landen ook nog grote nadelen aan, het zogenaamde ISDS-onderdeel. Met dat instrument zouden bedrijven tegen oneerlijke landspolitiek worden beschermd. In de praktijk pakt dat andersom uit. Zo sleepte tabaksmultinational American Tobacco Argentinië voor de rechter om een enorme schadevergoeding te eisen vanwege een anti-rookcampagne van het minsterie van volksgezondheid.
Deze week kwam er een mooi geluid uit onze EU, van de rechters van het Europese Hof. Achmea had 12 jaar geleden meteen nadat in Slowakije de zorg was geliberaliseerd een brievenbus in dat land geopend, een zorgverzekeraar in oprichting. Of het echt de bedoeling was van onze vaderlandse zorgmultinational om daar de markt te gaan veroveren is de vraag, maar nadat die liberaliseringswet bijna even snel werd afgeblazen als hij was aangenomen zei Achmea dat zij wel degelijk grootse plannen had in Slowakije. Nu die brievenbus vergeefs was opgericht, zag de directie de miljoenenwinsten die zij ooit dacht te zullen gaan maken in rook opgaan. Dankzij de ISDS-regel tussen Nederland en Slowakije kon Achmea die “schade” verhalen op de Slowaken. Die stapten naar het Europees Hof om de eis van Achmea ongeldig te verklaren en kregen deze week hun gelijk. Dat was zeer verrassend, want alleen al via Nederland zijn dik 50 jaar zulke zaken beslecht ten voordele van multinationals, voor een bedrag van 81 miljard euro. Met deze uitspraak komt mogelijk een einde aan deze wanpraktijken. Maar de veiligheidseisen voor bijvoorbeeld ons voedsel blijven onverkort bedreigd door dergelijke verdragen.
