Het vijandbeeld is de voorstelling die we maken van een vijand. Maar dat klopt niet helemaal, want die voorstelling is er doorgaans flink ingepeperd. Gelovigen hebben goed meegekregen dat anders gelovigen een vijand zijn en de ongelovige al helemaal. Dat mensen die worden gezien als leden van de joodse bevolkingsgroep al eeuwenlang aan de heftigste discriminatie blootstaan heeft alles te maken met het geloof. Christenen zagen joden als vijand, de moordenaars van Jezus. Bij de kruistochten vonden massaslachtingen plaats. De christelijke kruisvaarders vermoorden Joden en Arabieren op de meest gruwelijke manieren. Bijvoorbeeld bijeen gedreven in de synagoge en de fik erin om hen levend te verbranden. Pogroms vonden door de eeuwen heen in heel Europa plaats. Zelfs na de Tweede Wereldoorlog (in 1946) was er nog een pogrom op een handjevol overlevenden in Polen onder leiding van een katholieke priester.
In West-Europa was het na 1945 gedaan met de samenwerking met de USSR. De gezamenlijke vijand Hitler was uitgeschakeld en het Westen verklaarde het in naam communistische regime tot nieuwe vijand. De koude oorlog was geboren met de communist als nieuw vijandbeeld. Het kostte enige moeite om dat beeld breed gedragen te krijgen, want veel landgenoten hadden uit de oorlog een ander beeld van communisten gekregen. Het waren namelijk de sterkste strijders tegen de nazi’s. Niet te vergelijken met de door de conservatieven als verzetsheld onthaalde prins Bernhard. Een volledig valse vertoning die echter wel succesvol was. Bernhard liet bij zijn huwelijk met Juliana Joodse muzikanten uit het orkest, dat het feest moest opluisteren, verwijderen. Later op de avond hieven hij en zijn Duitse vrinden onder het brengen van de Hitlergroet het Horst Wessel lied aan. In de oorlog ons land ontvlucht verbraste de armoedzaaier uit Duitsland Juliana’s rijke inkomen aan zijn hobby’s waarvan vreemdgaan zijn meest geliefde tijdverdrijf was. Niettemin werd hij de verzetsheld van vooral het christelijke volksdeel.
Afgelopen weken was er veel aandacht voor de grote april-mei stakingen in de Tweede Wereldoorlog. Die zijn nogal ondergesneeuwd in aandacht in vergelijking met de wel zeer bekende februari-staking. Dat verschil in aandacht zou komen doordat de februari-staking in de Randstad en de grotere april-mei-staking daarbuiten was georganiseerd. Een link met de huidige BBB was snel gelegd. Vergeten werd dat de februari staking een staking was tegen de Jodenvervolging. Op het platteland staakten ze massaal omdat de stakers geen zin hadden om in Duitsland te werk te worden gesteld. De Jodenvervolging speelde daar geen enkele rol in. Iedere holocaustoverlevende kan vertellen dat de ontvangst bij terugkeer uit het concentratiekamp of onderduik niet echt warm was. “Ze hebben alleen de goede joden vergast” was een veel voorkomende welkom-thuis-groet. Onze overheid kwam ook zo’n beetje als laatste in actie om overlevenden uit de concentratiekampen op te halen, maanden later dan de Franse en andere overheden. Dat past wel goed bij een land waar zo moeiteloos massaal Joden zijn opgepakt en afgevoerd. Dat een Joods uitziende Nederlander keer op keer door de Duitsers werd opgepakt kwam niet omdat die Duitsers hem moesten hebben, maar omdat er elke keer als hij zich in het openbaar begaf er wel een landgenoot was die de Duitsers waarschuwde dat er nog een jood zonder ster op straat liep.
Voor met name voetbalfans past een Joodse landgenoot nog altijd in het vijandbeeld. Met het vallen van het ijzeren gordijn is de communist zo’n beetje verdwenen als vijand, maar er is snel een nieuwe gecreëerd: de vluchteling, tenminste als het een islamiet is. En zo jagen, net als in de tijd van de kruistochten, de christenen weer het liefst op Joden en Arabieren. Maar de ware vijand is degene die het vijandbeeld creëert. Laten we daar maar eens goed bij stil staan, flink wat langer dan 2 minuten. De 2 minuten waarin we ook de in Indonesië bij de politionele acties omgekomen militairen herdenken. Onder die militairen zaten veel SS-ers die de Indonesische vrijheidsstrijders met geweld en genocides probeerden te verslaan. Een gotspe.
