De ideale wereld was binnen handbereik

De volbloed democraat en socialist Salvador Allende werd in 1970 president van Chili. Met lede ogen zagen de Amerikanen dat er weer een land in hun achtertuin links was geworden. In Cuba had Fidel Castro de rechtse dictatuur weten te verslaan en het land op een linkse koers gezet. Door boycots van de VS werd hij evenwel gedwongen om steun bij de Russen te zoeken. Het Russische communisme was echter net zo socialistisch in zijn daden als het huidige China dat zich nog altijd communistisch noemt. In Chili was Allende met een aantal andere linkse partijen democratisch aan de macht gekomen en hij schudde zijn linkse veren niet af. Onder Allende werd gepoogd om boeren onafhankelijk te maken van de grootgrondbezitters en arbeiders zeggenschap over hun fabrieken te geven. Scholing voor iedereen en einde aan armoe en uitbuiting. De president van de VS Richard Nixon ging vol in de aanval om ‘dat linkse tuig’ van de kaart te vegen. De VS steunden op alle manieren de oppositie tegen Allende, dat hij democratisch gekozen was telde niet.

Allende poogde de tegenwerkingen en ondermijning te pareren, benoemde zelfs militairen in zijn regering om het land bijeen te houden. Het mocht niet baten, de CIA bleek een coupe voor te bereiden met generaal Pinochet als zetbaas van Nixon. Het verzet tegen Allende in eigen land werd grimmig. Fabrieken werden door hun bazen gesloten zodat er aan van alles tekorten ontstonden. De arbeiders bezetten hun fabrieken en gingen toch gewoon aan het werk om de linkse wende door te kunnen laten gaan. Maar rechts Chili was met Nixon vast besloten om deze linkse droom te stoppen. Stel je voor dat hij zou slagen, dan zou de hele wereld die weg willen inslaan. Een eerlijke en rechtvaardige wereld, wie wil dat niet behalve de rechtse machthebbers die van eerlijk delen niets wil weten. Deze week was het 50 jaar geleden dat Pinochet met een coupe een eind maakte aan de eerste democratische linkse maatschappij waarbij 30.000 mensen werden gemarteld, verkracht en gedood. Ook Allende kwam om. Met dank aan de VS. En als dank voor die hulp voerde Pinochet een economisch experiment uit. De neoliberale economie volgens de Chicago-boys van Milton Friedman werd in praktijk gebracht. Zelf was Nixon er toen nog een beetje bang voor, hij vreesde dat de bevolking wel eens flink in opstand zou kunnen komen bij zo’n keihard kapitalistisch systeem. Ronald Reagan, Margaret Thatcher en onze Ruud Lubbers namen het over. We zitten er alweer decennia in en de bevolking is alleen maar rechtser gaan stemmen. Het leek 50 jaar geleden in Chili zo mooi, de ideale wereld binnen handbereik. Dan hadden we meteen werk van de aanbevelingen van de Club van Rome kunnen maken en was er nu geen klimaatcrisis geweest. Geen wooncrisis, geen zorgcrisis, überhaupt geen crisis.

Geef een reactie